Ankara Menopoz Doktoru — Prof. Dr. Mehmet Çınar

Menopoz tedavisi tek bir reçeteyle değil, önce doğru bir değerlendirmeyle başlar. İlk görüşmede şikâyetlerinizin şiddeti (sıcak basması, uyku bozukluğu, gece terlemesi, ruh hâli değişimleri, cinsel yaşamı etkileyen kuruluk), son adet tarihiniz ve varsa kanama düzensizlikleriniz kaydedilir. Buna kişisel ve ailesel risk öykünüz eklenir: meme kanseri, pıhtılaşma bozukluğu, kalp-damar hastalığı ve osteoporoz açısından.

Değerlendirmeye jinekolojik muayene, gerekli görülürse rahim içi kalınlığını gösteren ultrason, meme taraması ve kemik yoğunluğu ölçümü eşlik eder. Hormon düzeyi ölçümü her hastada gerekli değildir; tanı çoğu zaman yaş ve şikâyet örüntüsüyle konur.

Bu değerlendirme tamamlandığında tedavi seçenekleri birlikte konuşulur. Amaç, şikâyetleri azaltırken uzun vadeli sağlığınızı (kemik, kalp, meme) korumaktır — yalnızca semptomu bastırmak değil.

Hormon tedavisi, orta ve şiddetli sıcak basmalarında en etkili seçenektir ve uygun hastalarda kemik kaybını da yavaşlatır. Menopoza yakın dönemde başlanan tedavinin fayda-risk dengesi, çok geç başlanana kıyasla daha olumludur.

Buna karşılık her hasta aday değildir. Meme kanseri öyküsü, açıklanamayan rahim kanaması, geçirilmiş pıhtı (tromboz) veya belirli karaciğer hastalıkları olan hastalarda hormon tedavisi tercih edilmez. Bu durumlarda hormon dışı seçenekler ve yaşam tarzı düzenlemeleri öne çıkar.

Tedavi seçildiğinde de tek tip uygulanmaz: doz, veriliş yolu (bant, jel ya da ağızdan) ve süre kişiye göre ayarlanır. Deri yoluyla uygulanan formlar bazı risk gruplarında tercih edilebilir. Tedavi başladıktan sonra düzenli kontrol, dozun zamanla gözden geçirilmesi için gereklidir.

Menopoz Türkiye'de ortalama 45-55 yaş aralığında görülür. Kırk yaşından önce adetlerin kalıcı olarak kesilmesi ise erken yumurtalık yetmezliği olarak değerlendirilir ve ayrı bir yaklaşım gerektirir. Bu durumda tedavi yalnızca şikâyet giderme amacı taşımaz; kemik ve kalp-damar sağlığını korumak için hormon desteği çoğu hastada belirli bir yaşa kadar önerilir.

Adetlerin düzensizleşmeye başladığı geçiş dönemi (perimenopoz) yıllar sürebilir ve bu dönemde gebelik ihtimali tamamen ortadan kalkmış değildir. Korunma ihtiyacının ne zaman biteceği, görüşmede netleştirilmesi gereken bir konudur.

Ailesinde erken menopoz öyküsü olan, yumurtalık cerrahisi geçirmiş ya da kanser tedavisi görmüş kadınlarda değerlendirmenin daha erken yapılması önerilir.